المپیاد چیست؟

المپیاد از واژه المپ که نام کوهی در یونان است گرفته شده است که در حقیقت سمبل مبارزه و رقابت در جهان است. واژه المپیک نیز از همین جهت برگزیده شده که بیانگر رقابت و مبارزه در رشته های مختلف ورزشی است.

المپیاد به رقابت های علمی و مبارزه فکری در رشته های مختلف علوم پایه گفته میشود که طی آن دانش آموزان برجسته کشورهای مختلف هر سال در یکی از کشورهای عضو گرد هم می آیند و ضمن آشنایی با فرهنگ و سنن یک دیگر در یک رقابت علمی دشوار شرکت می کنند.در حقیقت می توان گفت المپیاد میدان کارزار اندیشه هاست.این رقابت ها نخستین بار توسط کشورهای بلوک شرق سابق به منظور نشان دادن تواناِیهای علمی دانش آموزان خود پایه گذاری و اجرا شدو به مرور با پایان جنگ سرد سایر کشورها نیز به آن پیوستند.داستان پیدایش این رقابت ها با المپیاد ریاضی آغاز شد که نخستین بار با حضور سه کشور در سال 1959 میلادی دررومانی پا به عرصه وجود نهاد ودر پی آن با استقبال جامعه علمی جهانی در سایر رشته ها نظیر فیزیک شیمی انفورماتیک (کامپیوتر) زیست شناسی و نجوم و اخترفیزیک پی گرفته شد.

جمهوری اسلامی ایران نیز در پی انجام تحقیقاتی در زمینه یابی علل عدم تمایل دانش آموزان دوره متوسطه به انتخاب رشته های علوم پایه در دانشگاه تصمیم گرفت به منظور تشویق دانش آموزان به حضور در این رشته ها مسابقات ریاضی را بین دانش آموزان سال سال آخر دبیرستان برگزار و به برگزیدگان جوایزی اعطا کند که نخستین دوره آن فروردین ماه سال 63 با حضور 90 دانش آموز مستعد سال چهارم دبیرستان در شهر شیراز برگزار شد.در سال 1366 (1987 میلادی) نخستین تیم ملی دانش آموزی ایران برای اولین بار جهت شرکت در بیست و هشتمین المپیاد جهانی ریاضی که در کشور کوبا برگزار میشد عازم آن کشور شد.این مسابقات با حضور 243 دانش آموز از 42 کشور جهان برگزار شد و در حالی که کسی شانسی برای این تیم قایل نبود در میان ناباوری حاضرین تیم ایران با کسب یک مدال برنز توسط آقای علی اصغر خانبان شماری از کشورهای اروپایی را که سابقهحضور طولانی در این مسابقات داشتند را پشت سر گذاشت.

موفقیت ها و نتایج مثبت حاصل از حضوردانش آموزان ایرانی در المپیاد جهانی ریاضی مسولین کشور را امیدوار ساخت تا مقدمات شرکت دانش آموزان ایرانی را در سایر المپیادهای جهانی نیز فراهم کنند.امروزه المپیاد در کشوربه نهال تناوری بدل شده که زمینه شناسایی چهره های شاخص علمی همچون زنده یاد پروفسور مریم میرزاخانی را که نام ایران را در سطح جهانی پر آوازه نموده است را فراهم آورده است.

چند سال پس از حضور ایران درنخستین المپیاد جهانی تصمیم گرفته شد به منظور شناسایی آموزش و هدایت دانش آموزان کشور و اعزام آنان به مسابقات جهانی مجموعه ای به نام باشگاه دانش پژوهان در وزارت آموزش و پرورش تشکیل گردد و وظیفه این امور را بر عهده گیرد.در حال حاضر آزمونهای المپیاد طی دومرحله برگزار می شود .مرحله اول آن معمولا در بهمن ماه هر سال با حضور دانش آموزان علاقمند که شرایط شرکت آنان طی بخشنامه ای دراواخر آذر ماه هرسال از طرف وزارت آموزش و پرورش به ادارات آموزش و پرورش ارسال می شود اعلام میشود در سراسر کشور برگزار میشود.برگزیدگان این مرحله که نام آنان تا پایان اسفند ماه هر سال اعلام می شود در آزمون مرحله دوم که در اردیبهشت ماه سال بعد در مراکز استانها برگزار می شود حضور می یابند و نهایتا برگزیدگان آزمون مرحله دوم برای شرکت در یک دوره آموزشی چند هفته ای که به صورت متمرکز تابستان هر سال در تهران برگزار میشود دعوت می شوند. در این دوره که به منظور برقراری عدالت آموزشی بین برگزیدگان و امکان استفاده دانش آموزان شهرستانی از کلاس اساتید برجسته طراحی شده امکانات لازم برای این دانش آموزان فراهم می شود.در پایان این دوره تعدادی از دانش آموزان موفق به کسب مدال طلای کشوری میشوند.این دانش آموزان آخرین سال تحصیلی خود را در باشگاه دانش پژوهان جوان میگذرانند تا نفرات اعزامی به مسابقات جهانی از میان آنان برگزیده شوند.

تمامی دانش‌آموزان دارای مدال طلای کشوری از شرکت در کنکور سراسری معاف هستند و مستقیما به رشته و دانشگاه مورد علاقه خود هدایت می‌شوند. سایر دانش آموزان شرکت کننده در دوره تابستانی که به مدالهای نقره و برنز دست می‌یابند نیز امکان استفاده از سهمیه‌ای که میزان و نحوه استفاده از آن هر ساله در بخشنامه ارسالی درج می‌شود را می‌یابند.

موکدا توصیه می‌شود دانش‌آموزان علاقه‌مند به منظور برنامه‌ریزی و نتیجه‌گیری بهتر شرایط و الزامات رشته مورد علاقه خود را در این بخشنامه مطالعه کنند.